Lượt xem

325
Lượt xem

Lượt chia sẻ

21
Lượt chia sẻ
Đăng 7 tháng trước
Đọc trong 13 phút

Thông điệp của Dịch Giả Minh Long khi dịch bài này:

Bạn làm cha mẹ, và bạn có quá nhiều việc trong ngày cần phải giải quyết. Bài viết sẽ đưa đến cho bạn 10 mẹo quản lý thời gian giúp bạn quản lý thời gian một cách hiệu quả, để có thể hoàn thành tốt các việc hằng ngày.

10 Mẹo Quản Lý Thời Gian Các Bậc Cha Mẹ Bận Rộn Cần Phải Biết

Tôi có ba đứa con nhỏ (một đứa sáu tuổi và một cặp sinh đôi vừa lên bốn). Tôi là một nhà văn năng nổ, tình nguyện viên trong cộng đồng, và là một người hay tham gia các hoạt động ở nhà thờ. Có một câu hỏi mà tôi thường được hỏi là "Làm sao mà bạn có thể làm hết mọi việc?" hoặc "Làm thế nào bạn hoàn thành mọi thứ?"

Thời gian biểu của tôi rất linh hoạt nên tôi không bị stress hay quá tải công việc. Tôi làm được rất nhiều việc vì tôi có kĩ năng quản lý thời gian. Nhưng quản lý thời gian là việc khó, không phải ngày một ngày hai mà làm được. Phải mất thời gian nghiên cứu và nhận thức khách quan về việc sử dụng thời gian dẫn đến việc sắp xếp thời gian có ích và dễ dàng hơn cho việc chăm sóc gia đình và thời gian riêng của bản thân. Tôi muốn chia sẻ một số mẹo với các bậc cha mẹ khác để họ có thể tối ưu hóa thời gian và dành nhiều thời gian hơn cho gia đình.

Mục lục

1. Biết phân chia cấp bậc quan trọng

2. Đừng quá làm nhiều thứ cho con của bạn

3. Giữ nhà cửa luôn sạch sẽ

4. Đừng quá cầu toàn

5. Giao việc

6. Luôn có thói quen tốt

7. Tập trung làm việc như thể mọi thứ đều rất gấp

8. Làm những bữa ăn tuyệt vời để nghỉ ngơi

9. Trung thực xem liệu bạn có đang lãng phí thời gian

10. Lập danh sách việc cần làm và sắp xếp thời gian

1. Biết phân chia cấp bậc quan trọng

Điều gì quan trọng nhất trong cuộc sống của bạn? Điều gì là ưu tiên? Bạn cần phải quyết định điều gì quan trọng nhất trong cuộc sống này. Xác định thứ quan trọng nhất trong cuộc sống của bạn giúp bạn gạn lọc ra thứ gì quan trọng nhất trong cuộc sống của bạn và gia đình. Khi bạn có cơ hội đăng kí vào ủy ban trường học, một nhóm hoạt động, hay một chuyến đi tình nguyện, bạn cần phải xác định xem nhóm này có phù hợp với giá trị hay ưu tiên của bạn hay không. Bạn cũng cần xem các hoạt động này có ảnh hưởng tới những giá trị, nghĩa vụ và ưu tiên khác của bạn hay không.

Bạn phải cân nhắc kĩ càng, bởi vì khi chọn tham gia hoạt động nào đó đồng nghĩa bạn từ bỏ một hoạt động khác. Nếu bạn chọn đi chơi ở câu lạc bộ thì đồng nghĩa với việc bạn bỏ đi bữa ăn tối với gia đình. Nếu ưu tiên của bạn là tham gia với gia đình, thì việc đi chơi ở câu lạc bộ có thể không phù hợp với giá trị của bạn. Bạn cần phải quyết định cái gì bạn ưu tiên và có giá trị nhất trong cuộc sống của bạn. Sau khi lập ra những điều ưu tiên, bạn sẽ có cơ hội cho việc chuẩn bị tốt hơn để xác định điều bạn lựa chọn và từ bỏ.

Sẽ dễ dàng hơn để từ chối khi bạn có những giá trị được xác định rõ ràng. Nghĩa vụ của bạn là duy trì những giá trị đó và làm như vậy sẽ giúp bạn trở thành một người hạnh phúc hơn và về lâu dài bạn sẽ trở thành cha mẹ tốt hơn. Nếu bạn liên tục nói "có", chấp nhận với mọi cơ hội đi ngang con đường của bạn, thì bạn sẽ trở nên quá sức, lịch trình của bạn bị quá tải, và bạn không thể tập trung làm tốt chúng được. Kết quả là áp lực quá lớn đối với bậc cha mẹ làm họ dễ nổi cáu vì họ có quá nhiều việc để làm.

2. Đừng làm quá nhiều thứ cho con của bạn 

Nhiều đứa trẻ tham gia quá nhiều hoạt động ngoại khóa. Nếu bạn xem gia đình là trên hết và bạn muốn con bạn hiểu điều đó, thì thật sự là một thử thách khi các thành viên trong gia đình hướng tới những điều khác nhau vào mỗi tối. Đừng lên kế hoạch cho mỗi tối trong tuần. Nếu làm vậy, bạn sẽ đánh mất những khoảnh khắc cho gia đình ở nhà, hãy cùng nhau quây quần ăn tối, và dành thời gian cho nhau.

Hãy để bản thân thư giãn ít nhất vài ba ngày trong tuần. Cả gia đình ở nhà và cùng dành thời gian cho nhau. Mọi người không ngồi ở trong phòng riêng mà cùng làm bữa tối, lên kế hoạch đi chơi cuối tuần, chơi board game, cùng ăn bữa ăn gia đình, hoặc đơn giản là nói chuyện với nhau. Đừng bỏ lỡ những khoảnh khắc gia đình chỉ vì bạn có quá nhiều việc.

Nếu bạn thấy dạo gần đây ngày nào bạn cũng phải chở con đi tham dự quá nhiều hoạt động, bạn cần phải rà soát lại các hoạt động. Cái nào quan trọng? Một ngày nào đó con bạn có trở thành vũ công ba lê không? Chắc chắn là không, nên bạn có thể bỏ bớt những buổi học nhảy. Cô bé không nhất thiết vừa phải học nhảy, nhạc, karate, và chơi các môn thể thao cùng một lúc. Việc học hành gây áp lực cho trẻ và cho cả các bậc phụ huynh. Chúng ta cần thời gian nghỉ thì trẻ con cũng vậy. Thật tuyệt vời khi cho trẻ tham gia nhiều hoạt động, nhưng không phải là cùng một lúc trong một khoảng thời gian. Dàn trải các hoạt động, loại bỏ những thứ không cần thiết, làm vậy thì trẻ con không bị quá sức bởi các hoạt động. Mỗi hoạt động của con bỗng thở thành hoạt động của bạn vì bạn là bố mẹ. Để giữ cho đầu óc tỉnh táo, tốt hơn hết đừng tham gia quá nhiều hoạt động một lúc.

Tất cả bố mẹ đều muốn con mình thành công, đúng, nhưng còn việc tạo ra sợi dây gắn kết giữa các thành viên trong gia đình gắn bó cả đời thì sao? Bạn dành càng nhiều thời gian cho cho gia đình, bỏ qua những hoạt động ngoài kia, thì tức là bạn đang đầu tư với việc trở thành gia đình. Sợi dây liên kết này rất quan trọng nếu bạn muốn sau này khi có công việc các con sẽ về thăm nhà trong kì nghỉ. Cho trẻ tham gia quá nhiều hoạt động ở ngoài sẽ làm mất đi liên kết này.

Tôi dành nhiều thời gian với con để dạy chúng cách làm người. Điều đó quan trọng hơn là đào tạo ra một cầu thủ bóng đá nổi tiếng hay một nghệ sĩ dương cầm. Tôi có thích chúng với những điều đó không? Dĩ nhiên là có, nhưng chúng ta chỉ gần gũi con khi chúng còn nhỏ. Khi chúng trở thành người lớn chúng sẽ sống độc lập. Tôi muốn con tôi khi đi ra ngoài xã hội sẽ trở thành người tốt, đàng hoàng, chu đáo, người mà có thể tạo ra tác động tích cực đến thế giới.

Tôi làm việc để chống lại việc dồn quá nhiều hoạt động cho con cái và chúng tôi có thời gian dành cho nhau như một gia đình. Tôi là người dạy con biết cái nào đúng, cái nào sai, tốt hay xấu, và những bài học đầu đời là cực kì quan trọng trong việc hình thành nhân cách. Nếu bạn muốn con thấm nhuần những tư tưởng tốt của bạn, thì tốt hơn hết là hãy dành thời gian cho chúng. Việc đó mất thời gian luyện tập, lặp đi lặp lại, và quan trọng nhất vẫn là dành thời gian để tạo ra những mặt tốt để cấu thành nhân cách cho trẻ. 

3. Giữ nhà cửa luôn sạch sẽ 


Căn nhà của bạn không nhất thiết phải luôn hoàn hảo. Không ai có thời gian cho việc đó cả. Tuy nhiên, nếu như bạn luôn giữ cho nhà luôn gọn gàng, thì bạn sẽ thấy cuộc sống dễ chịu hơn nhiều. Nếu mà bạn mất hơn 10 phút chỉ để tìm một món đồ thì nhà bạn rõ ràng đang khá bừa bộn.

Bạn và gia đình cần lập nội quy để đồ giúp mọi người có thể dễ dàng lấy đồ nếu như ai đó vội đi ra khỏi nhà. Để áo khoác và ba lô trên giá treo cùng một chỗ. Dạy con rằng con phải có trách nhiệm để đồ đúng chỗ ngay khi con bước vào nhà. Nếu con làm sai thì phải bị phạt. Một cách phạt dễ dàng và hiệu quả là không con cho xài thiết bị điện tử.  Với tôi thì đồng nghĩa tối đó con không được chơi máy tính bảng.

Ví tiền, chìa khóa nên được để ở nơi thích hợp trong nhà. Nếu những vật như vậy, hôm nay được để trên ghế bành, hôm sau trên quầy, hôm sau nữa trên giường ngủ, thì những món này thất lạc là điều không thể tránh khỏi. Mỗi sáng thức dậy, bạn sẽ mất hơn vài phút mỗi ngày để tìm đồ. Nếu để chúng ở một nơi cố định, thì bạn không phải mất khoảng thời gian đó chỉ để đi tìm đồ. Bạn cũng trở thành một người ít tiêu cực hơn. Khi bạn phải mất thời gian tìm đồ và bạn đang có tâm trạng không tốt, bạn có thể thể trở nên cực kì bực bội vì không tìm thấy đồ. Và bạn còn trễ giờ làm, phá hủy tâm trạng của cả một ngày. Đừng trở thành những bậc cha mẹ như thế.

Lập ra một kế hoạch về việc đặt đồ ở đâu khi mọi người đưa đồ vào nhà. Mọi người vào nhà có đồ trên tay, cho dù đó là ba lô, túi xách, ví, áo khoác, chìa khóa, hộp ăn trưa, cặp táp, và giày dép. Hãy nghĩ về tất cả những thứ được đưa vào và ra khỏi nhà trong một ngày. Sau đó chọn một nơi xác định để những thứ này. Bạn cũng sẽ cần tạo một số nơi để đồ vào buổi tối và lấy ra sáng hôm sau. Phòng giặt đồ ở trong nhà tôi là nơi như vậy. Chúng tôi đặt giày của con trong những cái hộp, sau đó là giá treo đồ để treo áo khoác và ba lô. Nó rất đơn giản, không to tát như khoa học vũ trụ, nhưng nó sẽ làm cuộc sống bạn dễ dàng hơn nhiều nếu mọi người trong gia đình thực hiện ngăn nắp theo đúng kế hoạch.

Điều này cũng có nghĩa là phần còn lại của ngồi nhà cũng cần có tổ chức. Mỗi thứ trong nhà bạn đều phải có nơi để riêng. Ví dụ, bạn biết nơi để tìm đèn pin, nến hay diêm? Bạn có thể dễ dàng tìm chúng khi cúp điện, hay mò mẫm trong các ngăn kéo? Nếu bạn có một nơi riêng cho những thứ này, việc tìm kiếm sẽ dễ dàng hơn. Ví dụ các ngăn trong phòng bếp của bạn đều được dán nhãn riêng, sẽ giúp bạn tìm kiếm dễ dàng hơn khi cần. Khi các vật dụng được dùng, chúng sẽ được trả về vị trí cũ. Để biết thêm mẹo sắp xếp cho nhà của bạn, vui lòng truy cập bài viết: Phương pháp Bin.

Giữ cho nhà mình gọn gàng là một kĩ năng tuyệt vời để dạy trẻ. Việc này sẽ mất thời gian, nhưng đừng bỏ cuộc bởi vì bạn sẽ có một ngôi nhà gọn gàng và khi dọn dẹp cũng dễ dàng hơn. Bạn cũng sẽ tiết kiệm được khá tiền vì không phải mua lại những món đồ lặt vặt do bạn không thể tìm thấy chúng.

Để biết thêm mẹo và chi tiết hướng dẫn cách sống ngăn nắp, hãy xem 50 cách để căn nhà bạn trở nên gọn gàng. Sự ngăn nắp đó là một thói quen cần tích lũy qua hành động theo thời gian.

4. Đừng quá cầu toàn

Nhiều bậc cha mẹ đặt quá nhiều áp lực lên con và chính bản thân họ để sống theo những tiêu chuẩn. Có mục tiêu là rất tốt, nhưng mục tiêu của bạn là trở nên hoàn hảo thì bạn cần phải bỏ nó đi. Cố gắng trở nên hoàn hảo rất tốn thời gian và sức lực. Thỉnh thoảng chỉ cần hoàn thành công việc thôi là đủ rồi. Hầu hết thời gian, bạn đều là người nhận ra sự khác biệt giữa chúng.

5. Giao việc


Một trong những điều phí phạm thời gian nhất là bạn, những bậc cha mẹ, cố gắng làm tất cả mọi việc. Bạn cần sự giúp đỡ. Trẻ con có thể được giao việc nhà từ rất nhỏ. Nếu chúng có thể đi và nói chuyện, thì đủ tiêu chuẩn rồi đấy. Dọn giường, dọn dẹp đồ đạc, rửa bát đĩa, đổ rác, quét nhà, lau nhà, là một vài việc nhỏ mà trẻ nhỏ có thể làm được. Cặp song sinh bốn tuổi nhà tôi làm được, thì con bạn cũng thế. Hãy đặt lòng tin. Chúng có thể chơi điện thoại, vậy bạn nghĩ chúng có khả năng dọn đồ chơi trong phòng hay không?

Làm rõ ràng nhiệm vụ của mỗi thành viên trong gia đình. Hãy lập một thời gian biểu cho con bạn. Điều đó làm cuộc sống của các bậc cha mẹ dễ dàng hơn vì không cần thiết phải nói với con hôm nay con cần làm gì. Ban đầu, cần tốn thời gian để xác định các công việc và chỉ chúng làm việc một cách chính xác, nhưng theo thời gian, chúng sẽ có thể làm việc một cách độc lập. Bạn cũng cần lập ra cơ chế thưởng hay phạt phân minh để khuyến khích trẻ làm việc nhà tốt hơn. Trẻ con sẽ làm việc tốt hơn khi chúng biết những gì được mong đợi thưởng/phạt khi chúng hoàn thành hoặc không hoàn thành công việc.

Với mỗi việc mà một thành viên trong nhà hoàn thành, việc mà bạn đã từng phải làm, nghĩa là bạn sẽ có thêm thời gian để làm việc khác. Có thời gian rảnh thật sự là một món quà quý báu. Bạn đồng thời đang đầu tư cho con mình trở nên tốt hơn, tự lập hơn khi chúng được giao vai trò và có trách nhiệm trong nhà. Đừng nên dừng lại việc này. Hãy giao việc mỗi ngày cho con và tự cho phép mình có thời gian rảnh để tập trung cho những việc khác 

Nếu bạn thuê ai làm một số việc, ví dụ như trông trẻ hay dọn nhà thì thực ra bạn cũng đang nhờ người khác giúp đỡ. Nhận trợ giúp không phải yếu đuối mà là tạo ra sự cân bằng giúp cho gia đình bạn hoạt động hài hòa và trơn tru. Hãy nhìn xem cách chi tiêu tốt nhất khi bạn có thể ủy thác ai đó để giải phóng thời gian và năng lượng cho bản thân phù hợp nhất với nhu cầu của bạn .

6. Luôn có thói quen tốt

Thói quen là nguồn sống của một gia đình. Nếu bạn có một lịch trình hằng ngày đều đặn và nhất quán, bạn sẽ nhận thấy gia đình của mình hoạt động trơn tru và hiệu quả hơn. Khi bạn tạo ra thói quen, hãy cố gắng duy trì nó. Điều này đồng thời giúp gia đình bạn quản lý thời gian tốt hơn.

Trẻ con có đồng hồ sinh học riêng của chúng. Chúng có thể thích nghi nhanh chóng và thực hiện tốt nếu như lịch trình của bạn nhất trí. Thời gian ngủ nên giống mỗi tối. Ngày đi học cũng nên có một lịch trình thích hợp từ khi thức dậy đến khi bước ra khỏi cửa. Bạn cảm thấy vội vã vào mỗi buổi sáng, thì bạn cần phải cho mọi người đi ngủ sớm và dậy sớm hơn cho đến khi bạn tìm thấy thời gian phù hợp nhất để hoàn thành những việc cần thiết buổi sáng.

7. Tập trung làm việc như thể việc gì cũng gấp gáp

Đây là một trong những cách tốt nhất giúp tôi hoàn thành mọi thứ ở nhà. Tôi không làm việc nhà chậm chạp. Khi tôi bắt đầu thực hiện một thứ gì đó, tôi làm như thể đáng lẽ nó phải xong vào ngày hôm qua 

Tôi cũng thường tự đặt ra giới hạn thời gian cho bản thân .Ví dụ, tối nay khi tôi dọn dẹp gác mái, tôi cho mình đúng một giờ đồng hồ. Tôi sẽ dọn dẹp mớ hỗn độn đó và làm mọi thứ cần thiết trong vòng một giờ. Nếu tôi không đặt giới hạn thời gian, có thể tôi sẽ mở các thùng ra, nhìn ngắm những đồ vật trong đó, nhớ về những kỉ niệm xưa cũ, và tôi chắc chắn sẽ mất hơn một giờ đồng hồ. Mục tiêu là dọn dẹp gác mái để làm chỗ đi bộ. Công việc chỉ hoàn thành trong một giờ nếu tôi làm mọi thứ nhanh chóng. Nếu tôi nghỉ giữa chừng, hoặc chểnh mảng thì thì công việc chắc chắn không thể hoàn thành trong khoảng thời gian đó.

Đặt giới hạn về thời gian và kỳ vọng bản thân sẽ hoàn thành với những gì đã dự định giúp tôi làm việc nhanh chóng để hoàn thành công việc hiệu quả.

8. Làm những bữa ăn tuyệt vời để nghỉ ngơi 


Trước khi tôi và chồng tôi có con, chúng tôi nhàn nhã làm và thưởng thức bữa ăn. Chúng tôi thử mọi công thức khác nhau có thể. Chúng tôi dành thời gian để kiếm những nguyên liệu đặc biệt và khiến bữa ăn tối của chúng tôi trở nên đặc biệt và thú vị. Mọi thứ thay đổi khi chúng tôi có ba đứa con nhỏ. Hầu hết trẻ em không đánh giá cao những bữa ăn tối quá cầu kì, vì vậy tại sao cần phải phí thời gian, năng lượng, và cả tiền bạc cho những bữa ăn cầu kì này. Những bữa ăn của chúng tôi trở nên nhanh, gọn, và thân thiện với trẻ con. Có những đêm chúng tôi cho bọn trẻ ăn trước rồi sau đó mới thưởng thức bữa ăn của mình sau khi chúng đã đi ngủ.

Tuy nhiên, hầu hết những buổi tối trong tuần chúng tôi ngồi quây quần và ăn những món ăn bình thường. Tôi mua salad đóng hộp để ít phải chuẩn bị hơn, các bữa ăn chuẩn bị sẵn và những món đông lạnh chỉ cần bỏ vào lò và nướng. Không phải tôi không thích làm đồ ăn ngon cho gia đình tôi vào mỗi buổi tối, chỉ là tôi quyết định rằng nó không phải ưu tiên vì những cố gắng là vô ích, bạn tốn nhiều công sức rồi thất vọng khi thấy con mình không thích những món ăn đó.  Bỏ ít công sức hơn đồng nghĩa với việc ít thất vọng hơn khi thấy con từ chối ăn những món bạn nấu và đòi ăn ngũ cốc vào cuối đêm.

Hãy làm mọi thứ đơn giản, nhưng những món ăn mà trẻ thích không có nghĩa là kém chất lượng hay không tươi ngon. Hiện nay có rất nhiều những chỗ giao thực phẩm tươi tận nhà với nguyên liệu tươi mới giúp bạn hoàn thành bữa tối trong vòng dưới nửa tiếng.

9. Trung thực xem liệu bạn có đang lãng phí thời gian

Bạn làm gì khi chờ cuộc hẹn với bác sĩ? Bạn đọc báo lá cải hay làm việc trong khi chờ đợi? Nếu bạn đang làm việc, thì chúc mừng. Bạn có thể dùng thời gian đó để viết thư cảm ơn, trả lời email, hoặc cập nhật danh sách việc phải làm, chỉ xem xét một số lựa chọn tốt mà thôi.

Hãy học cách tận dụng thời gian khi chờ đợi. Chờ xe dài dằng dặc đón con ở trường là một trong những khoảng thời gian chờ của các bậc phụ huynh. Hãy chắc rằng bạn có kế hoạch để tận dụng thời gian đó một cách khôn ngoan, đừng để nó bị lãng phí và rồi đến 10 giờ tối, khi bạn đang nằm trên giường, bạn nhớ một số email bạn quên trả lời mà bạn có thể làm như vậy trong khi chờ đợi dòng xe ở trường.

Có rất nhiều thứ làm các bậc cha mẹ xao nhãng và lãng phí thời gian. Bạn mất bao nhiêu thời gian chỉ để lướt xem mạng xã hội mỗi ngày. Hãy thành thật với bản thân và lượng thời gian bạn dùng để mua sắm online, lướt web, hay xem mạng xã hội. Chúng ta đặt giới hạn sử dụng mạng xã hội cho con nít, tại sao chúng ta không làm vậy với bản thân để sử dụng thời gian hiệu quả hơn?

10. Lập danh sách việc cần làm và sắp xếp thời gian


Lập danh sách việc cần làm

Mang theo một cuốn sổ nhỏ trong cặp đi làm. Luôn giữ nó bên cạnh, ghi ra khi bạn nghĩ có việc gì cần phải làm. Nhiều thứ trong cuộc sống không được thực hiện đơn giản là vì chúng bị lãng quên. Cuộc sống đầy ắp các hoạt động hằng ngày. Chúng ta chỉ có thể tập trung vào những vấn đề trước mắt. Nếu bạn có một danh sách, bạn có thể chuyển trọng tâm sang hoạt động sau mà những hoạt động trước đó sẽ không bị lãng quên.

Đừng chỉ đơn thuần viết nó ra. Nếu đó là một việc tốn thời gian (thậm chí chỉ một hay hai giờ), thì hãy lên kế hoạch để hoàn thành nó, không làm những việc khác cho tới khi hoàn thành nó. Hy vọng bạn sẽ có thêm thời gian để thực hiện nó thì không phải là một kế hoạch hay, gần như là vô vọng. Viết ra kế hoạch và lên lịch làm mới là đúng đắn. 

Giữ cuốn lịch nhỏ và đem nó theo mọi nơi bạn đi. Rất nhiều người lên lịch trình bằng điện thoại, cá nhân tôi hay sử dụng lịch giấy hơn. Bằng cách đó tôi có thể thấy toàn bộ lịch của mình chỉ bằng việc liếc nhìn. Khi bạn sử dụng não bộ để theo dõi những hoạt động, nó tốn quá nhiều thời gian và năng lượng. Bạn sẽ liên tục nhắc bản thân về những việc cần làm trong ngày hay trong tháng. Bạn sẽ luôn cần phải suy nghĩ liên tục để giữ cho bản thân mình nhớ. Giải phóng đầu óc khỏi những thứ đó bằng lịch giấy. Mọi người đều cần một cuốn lịch, kể cả những bà nội nợ. Dùng để ghi cuộc hẹn với bác sĩ, sinh nhật, những công việc nhà quan trọng. Đừng để bản thân bạn bị rối loạn với những thứ có thể dùng lịch để thay thế.

Nguồn ảnh bìa: Unleashed Womens Network từ unleashedwomensnetwork.com



Nhằm tôn trọng TÁC GIẢ & DỊCH GIẢ, khi sao chép bài xin giữ nguyên thông tin này:

Dịch giả Minh Long
Người, hoặc là cô độc, hoặc là dung tục.